Wiele substancji zawartych w lekach, również w preparatach roślinnych, pod wpływem promieni ultrafioletowych może powodować różnego rodzaju reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne. Najczęściej i najsilniej ujawniają się one u osób z jasną karnacją, blond i rudymi włosami, piegami lub u posiadaczy cery nadwrażliwej na słońce oraz wszystkich mających skórę skłonną do przebarwień. Opalając się, doświadczają one pieczenia, swędzenia i zaczerwienienia skóry, na ciele pojawić może się wysypka z krostkami wypełnionymi płynem.

Lekarze radzą, by ludzie o takich skłonnościach przez całe lato stosowali blokery, czyli kremy z bardzo wysokimi oznaczeniami filtrów, nawet powyżej 60.

Skóra pali

Odczyny fototoksyczne pojawiają się zwykle, gdy w zażytym przez nas leku (np. z dziurawca) znajduje się substancja, która zwiększa wrażliwość skóry na promienie ultrafioletowe. Na efekty nie trzeba zwykle długo czekać. Zmiany pojawiają się zaraz po opalaniu i dotyczą tych obszarów ciała, które nie były niczym osłonięte przed słońcem. Nieobecne są natomiast na skórze pod kostiumem kąpielowym. Zmiany przypominają oparzenie słoneczne – pieczenie, ostre zaczerwienienie. Objawy złagodzić mogą chłodne okłady oraz odstawienie leku.

Z kolei reakcje fotoalergiczne mają miejsce po zażyciu fotouczulających leków, na przykład popularnych środków przeciwbólowych czy hormonalnych tabletek antykoncepcyjnych. Zmienione pod wpływem słońca cząsteczki leków zaczynają się łączyć z białkami skóry, tworząc uczulające alergeny. Efektem jest stan zapalny skóry z obrzękiem i swędzącą pokrzywką. Tym razem zmiany nie muszą pojawić się natychmiast po opalaniu, mogą zacząć być widoczne nawet po dwóch dobach od opalania. Rozprzestrzeniają się poza miejsca wyeksponowane do opalania. Odczyny fotoalergiczne ustępują zwykle po odstawieniu leku wywołującego taką reakcję, unikaniu słońca i zażywaniu preparatów przeciwuczulających.

Niebezpieczne związki

Promienie słoneczne mogą wywoływać burzliwą reakcję nie tylko u osób z wrażliwą skórą, które zaparzają sobie znany z właściwości leczniczych dziurawiec. Uczulać mogą również preparaty, do których dziurawiec albo również arcydzięgiel został dodany, np. preparaty typu persen, remotiv, melisal forte. Ale nie tylko one. Okazuje się, że wiele leków w połączeniu z promieniowaniem słonecznym może doprowadzić do plam na skórze i wysypki. Do tej grupy należą preparaty z grupy barbituranów i sulfonamidów, np. biseptol, sulfasalazyna, również niesteroidowe środki przeciwzapalne (przeciwbólowe, przeciwreumatyczne, takie jak np.: piroxicam, ibuprom, naproxen. Podobnie mogą zadziałać leki przeciwcukrzycowe, np. diabetol, chloropropamid, diaprel oraz środki moczopędne, np. furosemid, stironol, czy też tabletki stosowane w chorobach układu krążenia, np. propranolol, chinidyna, amniodaron.

Połączenia ze słońcem nie lubią też antybiotyki z grupy tetracyklin oraz leki hormonalne, np. tabletki antykoncepcyjne, a także niektóre środki przeciwdepresyjne, uspokajające, fenotiazyny, czyli środki przeciwwymiotne oraz niektóre środki przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, pochodne kwasu benzoesowego.

Ale nie tylko leki mają takie działanie. Reakcje fotouczuleniowe wywoływać mogą niektóre słodziki, a nawet barwniki chemiczne, np. błękit metylenowy, róż bengalski oraz kosmetyki. Wśród kosmetyków trzeba latem szczególnie uważać na te zawierające niektóre substancje zapachowe, np. piżmo, olejek lawendowy, cedrowy, waniliowy, sandałowy i bergamotowy.